Menu

  

1 . تعريف رشته

دوره کارشناسی ارشد « مهندسی قابلیت اطمینان سامانه های مكانيكی » به عنوان دوره ای تخصصی از دوره های دانشکده مهندسی مکانیک دانشگاه صنعتی امیرکبیر ، بر اساس مطالعه برنامه دانشگاه های طراز اول جهان و نیازهای تخصصی صنایع میهن عزیز تدوین یافته و مجموعه ای است از دروس نظری پيشرفته که به منظور تربيت نيروهای متخصص برای مراکز صنعتی ، تحقيقاتی و آموزشی برنامه ريزی شده است .در این دوره  ؛ تحلیل ها ، محاسبات و مدلسازی ها به منظور  وافع نگری پارامترها  و متغیر های مهندسی در انطباق با ماهیت و واقعیات اجرائی و قابل حصول،  بر اساس تغییرات اتفاقی آنها در بازه های تلرانسی قابل کنترل صورت می گیرد.

 

2. هدف رشته

از کار افتادن محصول ها و سامانه ها، موجب وقوع اختلال در سطوح مختلفي مي شود و به سبب آن حتی ممکن است موجبات تهديدي خطرناک براي جامعه و محيط زيست شکل گیرد. بررسي ايمني سيستم هاي مهندسي پيچيده و ارزیابی احتمال عملکرد موفق  و پيش بيني دوام  آن ها امری ضروري و حياتی و مستلزم استفاده از روش هاي ویژه ای است.

هدف اساسی دوره مهندسی قابلیت اطمینان سامانه های مكانيكی ، تربيت نيروهای متخصصی است که با توانائيهای علمی و  فنی بيشتر و کاربست استانداردهای بين المللی قادر به انجام هر چه مطلوب تر وظايف حرفه ای مهندسی خود بوده و بتوانند پاسخگوی نياز مراکز تحقیقاتی و صنعتی کشور در حوزه قابلیت اطمینان و موضوعات مربوط به آن باشند. لذا اين دوره کارشناسی ارشد معطوف به تامین نيروی انسانی متخصص فنی کشور در این زمينه است تا نیاز به متخصصين خارجی که امروزه بنام های مختلف بطور مستقيم و غير مستقيم بعنوان ناظر و مشاور  از جانب کمپانيهای متعدد در صنايع کشور مشغول به کارند را کاسته تا از منظر راهبردی در ابعاد کلان بتوان به جایگاه جهانی برتری دست یافت.

 

3.  ضرورت و اهميت رشته

قابليت اطمينان يک مشخصة ذاتي هر محصول يا سامانه است و در جهان امروز به عنوان يکي از کمیت های سنجش پذیر طراحي ، ساخت و بهره برداری مي باشد که در طي فرايند های مربوطه همواره بايد به عنوان يک معيار مهم مورد توجه و کنترل قرار گيرد. مهندسی قابليت اطمينان در دو دهه اخير در کشورهای مترقی،  توسعه قابل توجهی یافته است، به نحوی که صنايع حساس مانند هوافضا، تولیدانرژی، نفت و پتروشيمي با استفاده از اين معیار است که قادر به طراحی سامانه ها  و ارزیابی اجراپذیری و موفقیت عملکردهای انتظاری و تحليل حالت هاي شکست و اثرات آنها مي باشند و البته اين امر به سرعت در حال گسترش به صنايع خودرو سازی و صنایع  دیگر نیز می باشد. اگرچه در ايران تا به حال به اندازه لازم به اين موضوع پرداخته نشده است، ولی حسب ضرورت های تخصصی در انجام پروژه های بزرگ ملی در زمینه های دفاعی ، فضائی و انرژی هسته ای نیاز به تربیت نیروهای متخصص و کارآمد در زمینه مهندسی قابلیت اطمینان اجتناب ناپذير است.لذا اهميت بحث از نظر ايمنی، اقتصادی و کيفیت زندگی جامعه کاملا روشن می باشد و بديهی است که فراگيری و بکار گرفتن صحيح علوم و فنون و تخصصهای فنی که بتوانند بنحو کامل و شايسته ای هر یک از اين مجموعه ها را تکميل و بلحاظ بهره وری کارا بنمايد حائز اهميت است.

با توجه به دستاوردها و پیشرفتهای میهن عزیز در زمینه های مختلف  طراحی، ساخت و کنترل کيفیت، در مراکز صنعتی چون صنايع نفت و گاز ،  صنايع شيميائی، پتروشيمی، نيروگاههای آبی و حرارتی ، اسکلتهای فلزی، خودرو سازی، کشتی سازی، هواپيماسازی، تجهیزات صنعتی و ماشين سازی و صنايع دفاعی ... در سالهای اخیر ، اهميت توجه به مسائل، بلحاظ  اطمینان پذیری ، ايمنی و بویژه از نظراقتصادی شفاف تر شده است . در اين زمينه ها فراگيری و بکار گرفتن صحيح علوم ، فنون و تخصصهای مکمل که بتوانند بنحو  شايسته ای هر کدام از اين مجموعه ها را تکميل نمايد حائز اهميت می باشد. از اینرو توانایی تخصصی ارزیابی قابلیت اطمینان بعنوان معیار کلیدی توسعه مهندسی جایگاهی ویژه یافته است.

 

کاربردها و منافع مهندسی قابلیت اطمینان 

کاربردهای مهم مهندسی قابلیت اطمینان و منافع آن را به اختصار و به شرح زیر می­توان برشمرد :

الف  -    نهادینه سازی مهندسی قابلیت اطمینان و برنامه­های تضمین رضایتمندی از محصولات و خدمات در هر مکان و هر زمان در حوزه تحقیق، توسعه، خرید، ساخت، کنترل مرغوبیت، بازرسی، آزمایشهای استاندارد، بسته­بندی، حمل و نقل، نصب، راه­اندازی، بهره­برداری، خدمات میدانی، پایش عملکرد و اقدامات اصلاحی و در پی آن سازماندهی اقدامات ضروری جهت تصحیح و تکمیل فراگیر فعالیتها در ارتباط با محصول از مرحله شروع و پیدایش تا نقطه پایان.

ب   -   فراهم آوری داده­های لازم در تهیه اطلاعات تغییر آهنگ شکست در طی زمان به منظور پیش بینی و کنترل مواردی مانند :

-    طول عمر بهینه محصولات .

-    مدت بهینه گارانتی و تحلیل هزینه­ها .

-    زمان­بندی نگهداری و تعمیرات پیشگیرانه  و الزامات تامین یدکی.

-      انواع شکست اجزا، قطعات، محصولات و سامانه­ها و ارائه برنامه تحقیق و توسعه و طراحی جهت کمینه­سازی شکستها.

-      زمان وقوع انواع شکستهای محتمل تجهیزات و آمادگی برای مقابله با آنها.

-      تاثیر سن، مدت ماموریت و تنشهای ضمن کار بر قابلیت اطمینان.

-      نواحی ضعیف هر طرح که بازنگری آنها از منظر قابلیت اطمینان موجب بیشترین نسبت منافع بر هزینه می شود.

-      مبنای مقایسه و انتخاب بهترین طرح از میان طرحهای مختلف از منظر اطمینان­پذیری.

-      برآورد سطح الزامی مازاد بر نیاز در تحقق اطمینان پذیری هدفگذاری شده.

-      تعیین ضعفهای بحران­ساز

همچنین تحلیل وضعیتهای شکست اجزا و مطالعه عواقب شکستها از دیدگاه های مختلف مانند:

-         از کار افتاد تجهیزات.

-          تاثیر پذیری از شکست تجهیزات مجاور.

-          توقف تولید و زیانهای ناشی از آن.

-          مخاطرات جانی.

-          آسیب­های وارده به محیط زیست و اکولوژی.

-          زیانهای ناشی از ناامیدی.

-          از دست رفتن منابع مقید در بهبود کیفیت زندگی.

-          از دست رفتن شهرت و خوش نامی در رقابتهای اقتصادی.

-      تعیین جهت و درجه، اثر بخشی اصلاحات برای بهبود عمر و دوام تجهیزات.

-      کشف و تمرکز بر تحقیقاتی که ثمرات بیشتری مترتب بر هزینه­ها دارا می­باشد.

-      تامین راهکارهای بهبود فرایندها و روشهای ساخت و تولید.

-      ارائه رهنمود  و تامین راهکار برای بهبود فعالیتهای کنترل کیفیت.

-      ارائه رهنمود در تحلیلهای مهندسی ارزش.

-      ارائه رهنمود در بهبود فعالیتهای مهندسی فاکتورهای انسانی.

-      توسعه فرهنگ بهبود مستمر

-      تخصیص علمی قابلیت اطمینان به اجزا در تامین قابلیت های هدفگذاری شده سامانه­ها.

-      موازنه قابلیت اطمینان، قابلیت نگهداری، دسترس پذیری، در برابر هزینه، وزن، حجم، کاربردپذیری، خدمت و ایمنی

-      فراهم سازی منحنیهای رشد قابلیت اطمینان برای برنامه­های بهبود طرح در بخشهای تحقیق، توسعه، طراحی، ساخت و کنترل کیفیت.

-      برنامه ریزی بهینه برای ارزیابی و صحه­گذاری قابلیت اطمینان محصولات.

-      تعیین بزرگی و یا حجم نمونه­برداری با روشهای علمی.

-      تعیین معیارهای تاثیر و ثمربخشی محصولات و سامانه­ها.

-      امکان­پذیری ارزیابی معیارهای ایمنی محصولات و سامانه­ها.

-      تامین عملی قابلیت اطمینان از طریق تهیه دفترچه­های راهنما جهت عملیات بهره­برداری و نگهداری و تعمیرات

-      کاهش هزینه­های وارنتی و یا افزایش پوشش زمانی آن بدون افزایش هزینه­ها.

-      کاهش هزینه­های انبارداری از طریق پیش­بینی صحیح سطح نیاز به قطعات یدکی.

-      تامین رهنمود و راهنمایی برای ارزیابی قابلیت اطمینان محصولات تامین کنندگان (تولیدکنندگان)

-      ارتقای فروش براساس شاخصهای قابلیت اطمینان از منظر سازمان فروش و بازاریابی.

-      افزایش سود و منافع در تعاملات متقابل.

 

4.   نقش و توانايي دانش آموختگان

فارغ­التحصيلان اين رشته قادر به پاسخگویی به نیاز صنايع عمومی و تخصصی کشور بويژه در شاخه­های زير می­باشد :

1ـ صنايع نفت ، گاز و پتروشيمی

2ـ صنايع هوائی و فضائی

3ـ صنايع خودروسازی و ریلی

4- صنایع کشتی سازی

5- صنايع دفاعی

6- صنايع ساخت و بهره برداری از نيروگاههای  آبی و حرارتی

توانمندی دانش آموختگان دوره کارشناسی ارشد مهندسی قابلیت اطمینان سامانه های مکانیکی را با عطف نظر به مضامین آموزشی آن در گام نخست در حوزه طراحی جامدات و در موارد زیر می توان به اختصار نام برد :

- ارزیابی قابلیت اطمینان و ریسک شکست سامانه های مهندسی .

ـ تحلیل و طراحی اجزا و سامانه های مکانیکی

ـ طراحی آزمايشهای سریع دوام ALT و تحلیل پایائی بر مبنای استانداردهای بين المللی و تعيين کيفيت.

ـ  تجسس و بررسی علل تخريب اجزا و سامانه های مکانیکی و ارائه روشهای مناسب برای جلوگيری از آنها.

-   تحلیل ضربه پذیری برای حفاظت و ایمنی .

-   تحلیل تلرانس های ابعادی و هندسی یر اساس استانداردها ی جدید در طراحی و ساخت .

ـ  آشنایی با آزمایش های غیر مخرب و طراحی سامانه های پایش وضعیت در تداوم بخشی سلامت فرآیندهای صنعتی.

-  بهينه سازی قابلیت اطمینان طرح های صنعتی در حوزه مهندسی مکانیک.

- فراهم سازی زمینه تحقيق و نوآوری در مواد مصرفی و آزمايشهای کيفیت.

ـ ارزیابی قابلیت اطمینان و دسترس پذیری  در فرآيند های پيشرفته متکی بر اتوماسیون  صنعتی

 

 

5. طول دوره و شكل نظام

برنامه درسي اين دوره براي 4 نيمسال تحصيلي طرح­ريزي شده است و طول دوره حداكثر3 سال مي­باشد.طول هرترم 16 هفته آموزشي كامل مي­باشد. حجم هر واحد درسي متناسب با 16 ساعت مي­باشد.

 

 

6. تعداد واحدهاي درسي

تعداد واحدهاي درسي اين دوره، علاوه بر دروس جبراني، 32 واحد بصورت زير است:

دروس گروه 1

اصلي- اجباري

12      واحد

دروس گروه 2

تخصصي- اختياري

18      واحد

روش تحقيق و سمينار

 

2        واحد

جمع كل واحدها

 

32      واحد

تبصره: دروس جبراني توسط گروه آموزشي مربوطه تعيين مي­شود و حداكثر 12 واحد مي­باشد. ( به ازاي هر 6 واحد درس جبراني ، يك نيمسال به طول مدت دوره اضافه مي­شود. )

 

 

جدول دروس کارشناسی ارشد مهندسی قابلیت اطمینان سامانه های مکانیکی

دروس جبرانی : داوطلبانی که در دروس اصلی دوره کارشناسی مهندسی مکانیک حد نصاب مندرج در جدول زیر را احراز نکرده باشند ملزم به اخذ دروس جبرانی طراحی شده برای دوره مهندسی قابلیت اطمینان حداکثر به میزان 12 واحد علاوه بر دروس اصلی و انتخابی دوره می باشند.

 

نام مجموعه درسی

 

تعداد واحد دوره کارشناسی 

حد نصاب نمره در هریک از دروس یک مجموعه درسی

با کمتر از 5 سال از تاریخ فارغ التحصیلی

با بیشتر از 5 سال از تاریخ فارغ التحصیلی

ریاضی عمومی2-ریاضی مهندسی – معادلات دیفرانسیل

9

12 در هر یک از دروس

14 در هریک از دروس

استاتیک – دینامیک - ارتعاشات

9

12 در هر یک از دروس

14 در هریک از دروس

طراحی اجزای ماشین 1 و 2

6

12 در هر یک از دروس

14 در هریک از دروس

احتمالات و آمار مهندسی

2

12 در هر یک از دروس

14 در هریک از دروس

توجه : عدم احراز حد نصاب نمره در هریک از دروس یک مجموعه درسی مطابق جدول فوق موجب ضرورت اخذ درس جبرانی ترکیبی مربوطه می شود. 

 

دروس گروه 1  (اصلی-اجباری)

رديف

عنوان

تعداد واحد

1

ارزیابی قابلیت اطمینان و ریسک سامانه های مهندسی 

3

2

قابلیت اطمینان در طراحی اجزای مکانیکی

3

3

طراحی و تحلیل تلرانسها ی ابعادی و هندسی

3

4

آزمونهای سریع دوام و تحلیل پایائی

3

5

سمینار

2

 

 

 

دروس گروه 2   (تخصصی-انتخابی)

رديف

عنوان

تعداد واحد

1

پایش وضعیت

3

2

طراحی عاملی آزمایش ها

3

3

تست غیر مخرب پیشرفته

3

4

طراحی بهینه قطعات مکانیکی

3

5

خزش، خستگی ، شکست

3

6

تحلیل المان محدود پیشرفته

3

7

تریبولوژی مهندسی

3

8

کنترل مقاوم

3

9

کنترل آماری

3

10

ترموالاستیسیته

3

11

مکانیک ضربه

3

12

ارتعاشات القایی جریان سیال

3

13

جوشکاری پیشرفته و بازرسی

3

14

شبکه عصبی

3

15

پروژه ( با شرط معدل بالاتر از 16 )

3